ဘာသာပြန်လေ့လာမှု ပညာ – ၃

 

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလထုတ်၊ နှင်းဆီဖြူ ဂျာနယ်၊ အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၁ ပါ ဆရာ ဇော်မင်းဦး၏ ဘာသာပြန်လေ့လာမှု ပညာ ဆောင်းပါးကို ဆက်လက်ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။  

ဘာသာပြန်အလုပ်ရဲ့သဘာဝ

ကျနော်အကြိုက်ဆုံး ဘာသာပြန်လေ့လာမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ယောက်က Peter Jewmark ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ သူရဲ့ စာအုပ် တစ်အုပ်ကို ပုံပြမိတ်ဆက်ရင်း ဘာသာပြန်အလုပ်ရဲ့သဘာဝကို ပညာရပ်အမြင်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမြင်သုံးသပ်တယ်ဆိုတာ နမူနာတင်ပြပါ့မယ်။

ဘာသာပြန်သူတွေဟာ ဘာသာပြန်ရင် မိမိဘာသာပြန်မယ့် ဘာသာရပ် (register) အပြင် gene ခေါ် အမျိုးအစား text types တွေရဲ့ သဘာဝကို သိထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာကြောင်းတွေ့တိုင်း ကတ္တား၊ ကြိယာ၊ ကံ နေရာချ အဓိပ္ပာယ် ဖော်နေရုံလောက်နဲ့ မဖြစ်ပါဘူး။ ပြန်ဆိုမယ့်စာဟာ သတင်းလား၊ အတ္ထုပတ္တိလား၊ နည်းပညာလား၊ ကဗျာလား၊ ဂန္ထဝင်စာပေလား သိနေ၊ အကျွမ်းဝင်နေဖို့ လိုပါတယ်။ စာပုံစံ ခွဲခြမ်းနည်း အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်။ အခြေခံ စတင်သူအနေနဲ့ စာရဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန် ကိစ္စ- အာဘောဂကို သိရင် မဆိုးလှဘူး။ အခြေခံအားဖြင့် စာတွေမှာ –

– ပြောဆိုသူကို ပဓာနပြုတဲ့ ဝဒန္တတာဝန် (ဦးပုညမှာ သူသုံးတတ်တဲ့ စကားလုံး ဟန် စရိုက်ရှိတယ်။ ဒါကို ဝဒန္တာတာဝန် / ပြောသူရဲ့ ပုံဖော်ချက်၊ ခံစားချက်၊ စရိုက်သဘာဝ တာဝန်လို့ ခေါ်တယ်ပေါ့။ ဘာသာပြန်သူဟာ ဒါကို ဖမ်းဆုပ်နိုင်ဖို့ စာဟန်ဗေဒ (Stylistics) အသိအပြင် မူရင်းစာရေးသူရဲ့ စာသားအလွန်မှာ အနက်ဖော်တတ်တဲံ pragmatic အကျင့်အလေ့အလာကို မှန်းဆသိတတ်တဲ့ လက်တွေ့အတ္တဗေဒ ပညာ အသိလိုပါတယ်။)

– စာပါ အကြောင်းအရာရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဝစနိယ/ နီတတ္တခေါ် အဓိပ္ပာယတ္တတာဝန် (သရုပ်ဖော် ဖွင့်ဆို ကျိုကြောင်း ငြင်း ဇာတ်လမ်းပြော စတဲ့ သာမန်စာဖတ်သူတို့ အရင် ဖမ်းဆုပ်မိဖို့ အားထုတ်ကြတဲ့ အပိုင်း)

– ဖတ်သူနာသူကို ပဓာနပြုတဲ့ လာငြိတဲ့ သုဏန္တတာဝန် (ရသပေါ်လာတယ်လို့ ပြောကြတဲ့အပိုင်း၊ ကြော်ငြာဆိုလည်း ဖတ်သူဝယ်ချင်စိတ်ပေါ်လာရတာမျိုး၊ ဟာသဆိုရင်လည်း ဖတ်သူ ရယ်စရာ ဖြစ်ရတာမျိုး ဖြစ်အောင် ဒီအပိုင်းကို အားပြုပြီး ဘာသာပြန်ကို တည်ဆောက်ရပါတယ်။ လက်တွေ့အတ္တဗေဒ (Pragmatics) နဲ့ စာဟန်ဗေဒ (stylistics) သိနားလည် ရတယ်။ (အဲဒီ ဘာသာရပ်တွေ ကျောင်းမှာ သင်ဖူးတယ်လို့ မဆိုလိုပါ။)

အဲလို သုံးပိုင်း သုံးတာဝန်ပါရတာကို သူ့နေရာနဲ့သူ စာ အံဝင်ခွင်ကျ အနက်ဆိုက်အောင် ပုံဖော်ဘာသာပြန်ရသူအနေနဲ့က မြင်နေရတာဟာ စာသားပဲရှိတာ၊ ဒါကို နေရာယူ ခွထိုင်ပြီး ကျန်တဲ့ အပိုင်းတွေရဲ့ အနက်ကို ပါအောင် ဘာသာစကားရဲ့ ပြင်ပနယ်က အနက်၊ ဘသာစကားချင်းအကူးနယ်က အနက်နဲ့ စိတ်နယ်က အနက်တို့ကို အမိဖမ်းယူရပါတယ်။ ဖမ်းသာဖမ်းရတယ်၊ သူ့ကို ဘောင်ခတ်ထားတဲ့ (terminology) ပြန်ရိုးပြန်စဉ်ဝေါဟာရက အသေထား စံပြု ဘောင်ခတ်မျဉ်းချ (standardized) လုပ်ထားတာ ခံနေရတယ်။ ဒီကြားမှာ ပညာသုံးပြီး ကစားတာကို ဘာသာပြန်သမားဟာ ထိထိမိမိ လုပ်ဆောင်တတ်ရင် ဘာသာပြန် တော်တာပါပဲ။ စစ်အစိုးရခေတ်က ‘နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ’ လို့ မြန်မာလို သုံးရင် အနက်က ဦးသန်းရွှေအထိ ပေါက်တယ်။ ဒါကို ‘The Head-of-state of Myanmar) လို့ ဝေါဟာရအသေနဲ့ ပြန်ရာကနေ ဘယ်လို ဘယ်လောက် အနက်တင်းမယ် လျှော့မယ်ကို စာရဲ့ တာဝန်အပိုင်းအလိုက် ဘာသာပြန်သူဟာ နပ်ရတယ်။ ဒါတွေ လေ့လာချင်လို့ ဘာသာပြန်လေ့လာမှု ပညာ ပေါ်လာတယ်။

ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ပညာရပ်ဗဟုသုတ၊ အမည်ပြဿနာ

ကျနော်တို့ မြန်မာကဗျာတွေမှာ ကြယ်တာရာအမည်တွေပါတတ်ပါတယ်။ ဒါကို အင်္ဂလိပ်လို ပြန်သူတွေ အများစုဟာ မတိကျတဲ့ အသုံးအနှုန်းနဲ့ ပြန်တတ်ကြပါတယ်။ တော်တော် နားလည်တဲ့ လူလောက်က ကြယ်တာရာတွေကို မြန်မာအမည်အတိုင်း အသံလှယ်ပေးလိုက်ကြတယ်။ အမှန်က သူတို့ သိတဲ့ ကြယ်အမည်နဲ့ ဒါကို ပြောပေးလိုက်သင့်တာပါ။ သူတို့ သိုးဆောင်းလူမျိုးတွေက ဒါတွေကို အနည်းဆုံးတော့ ကျွမ်းဝင်ရုံဖြစ်ဖြစ် သိကြပါတယ်။

ကက်နက်ဘစိန် ဆိုတဲ့ ဘာသာပြန်ဆရာကြီးဟာ ဘာသာပြန်ဆိုတာ အတော်ကောင်းသလောက် ဒီကိစ္စမျိုးမှာ လွဲတတ်တယ်လို့ ကျနော်ငယ်ငယ်က မှတ်ထားဖူပါတယ်။ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ K (ဦးခင်ဇော်) နဲ့ မောင်သာနိုးပဲ ဒါမျိုးကို အားထုတ်ပြန်ဆိုပါတယ်။ K ကတော့ ဒီနယ်ကိုပါ ကျွမ်းကျင်ပါတယ်။ အမှန်ဘာသာပြန်ပေးဖူးတာ မရှိကြတာလည်း အပြစ်မပြောနဲ့။ အဘိဓာန်တွေမှာကို လွဲပါတတ်တာကိုး။ ဥပမာ – ဦးထွန်းငြိမ်းမှာ aries ဆိုတာ ‘မိဿ’ ‘စိတြ’ နှစ်ခုလုံး ဖြစ်နေပါတယ်။ တကယ်က အဲဒီ ရာသီစုနဲ့ နက္ခတ် ကောင်းကင်မှာ နယ်မှာ မတူကြပါဘူး။ မိဿရာသီ ကြယ်စု လို့ပဲ အမှန်ရှိရပါမယ်။

အင်္ဂလိပ်သိပ္ပံစာစောင် နဲ့ ကဗျာ ဘာသာပြန်တွေကျတော့ တစ်ခါ မြန်မာအမည်မှန် မပါပြန်ဘူး။ proper names အမည် ဘာသာပြန် ပြဿနာအဖြစ် ထပ်တွေ့ရဦးမှာပါ။ standardized terminology စံပြုဝေါဟာရ ထက် ပိုဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။ ဥပမာ အမည်တူညီမှု ရှာတယ်ဆိုတာ the plough ကို ‘ထယ်သွားကြယ်’ ဆိုတာထက် ‘ခုနစ်စင်ကြယ်’ လို့ပြောမှ သင့်တော်တာမျိုးပါ။ tiger ဆိုတာကို ကျားလို့ပြန်မှကို ဖြစ်ပါတယ်။ light year ကို အလင်းနှစ်လို့ ပြန်တာမျိုးကျတော့ အများလက်ခံစံပြုဝေါဟာရ အသုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ကွဲလွဲမယ်ဆို ကွဲလွဲနိုင်ပါသေးတယ်။

ဘာသာပြန်ချင်သူတွေဟာ ကိုယ်ပြန်ရမယ့်စာမှာ ပါတတ်တဲ့ ကိစ္စမှန်သမျှကို သိထားမှ တော်ရုံကျပါတယ်။ ပြိဿရာသီ ကြယ်စု က ကြတ္တိကာနက္ခတ် ခေါ် ဖျောက်ဆိပ်၊ ရောဟိဏီလှည်းထောက်၊ လိပ်ကြယ်၊ မိဂသီလိပ်ခေါင်း၊ မောင်ရင်းဆိုင်းထမ်းတို့ကို ဒီည သရက်မြို့အရှေ့ဘက်ကမ်း ကောင်ကင်အမြင်ကနေ သတိတရ တင်ဆက်လိုက်ပါယ် ခင်ဗျား၊ ဒါတွေသိဖို့ အင်္ဂလိပ်ဘသာစကားသိရုံအပြင် နှစ်ဘာသာရေး သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များ နိုင်သလောက် လေ့လာထားမှ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ (aidebaran ဆိုတာ ရောဟဏီကြယ်ပြောင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဥဿဘပြိဿရာသီ နွားရုပ် ရဲ့ နေရာက ကြယ်ပါ။)

Advertisements

ဘာသာပြန်လေ့လာမှုပညာ – ၂

 

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလထုတ်၊ နှင်းဆီဖြူ ဂျာနယ်၊ အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၁ ပါ ဆရာ ဇော်မင်းဦး၏ ဘာသာပြန်လေ့လာမှု ပညာ ဆောင်းပါးကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

ဘာသာပြန်လေ့လာမှု အကြောင်းပြောတတ်ဖို့ အခြေခံအားဖြင့် အပြန်ခံဘာသာ နဲ့ ပြန်ဆိုဘာသာကို အလုပ်လုပ်တတ်အောင် တတ်မြောက်ထားသူဟာ စနစ်ကျတဲ့ လေ့လာမှု၊ လေ့ကျင့်မှုကို အရင် ယူရပါသေးတယ်။ နို့မို့ဆို မိမိသိထားတဲ့ ဘာသာရပ်လောက်သာ ပြန်တတ်ပြီး မသိတဲ့ ကိစ္စပြန်ဆိုဖို့ အမြဲကြောက်နေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် မိမိနဲ့ သက်ဆိုင်ရင်းနှီးရာ စာကိုသာ ပြန်တတ်သလို ဖြစ်ရင် ဖြစ်နေမယ်။ ဘာသာပြန်အတတ်ကျွမ်းသူ ဘာသာပြန်သမားတော့ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ချေဘူး။

ဘာသာပြန်တဲ့ အတတ်ပညာဆိုတာကို လေ့လကျင် သင်ယူဖို့ ဘာသာပြန်တယ်ဆိုတာ သဘောအနက်ဆင်တာကို အနက်မကွဲ တစ်သားတည်းထွက်အောင် ကြိုးပမ်းခြင်းပဲလို့ နားလည်ထားမယ် ဆိုပါတော့။ ဒါဆို စကားလုံး အဆင့် ဆင်တူမှု၊ ဝါကျအဆင့် ဆင်တူမှု (စာအတက်အထွက် ချင်းရာများ)၊ အနက်ထွက်အဆင့် နဲ့ လက်တွေ့အနက်ထွက်အဆင့် ဆင်တူမှုဆိုပြီး ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ လေ့ကျင့်ထားဖို့ လိုပါတယ်။

Continue reading

ဘာသာပြန်လေ့လာမှုပညာ – ၁

 

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလထုတ်၊ နှင်းဆီဖြူ ဂျာနယ်၊ အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၁ ပါ ဆရာ ဇော်မင်းဦး၏ ဘာသာပြန်လေ့လာမှု ပညာ ဆောင်းပါးကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

ဘာသာပြန်လေ့လာမှုပညာ

မိတ်ဆက်

ကျနော်တို့ဆီမျာ မဖွံ့ဖြိုးသေးတဲ့ ဘာသာရပ်အကြောင်းအရာ တစ်ခုအဖြစ် သတိထားမိပါတယ်။ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်နည်း၊ ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်နည်း၊ မြန်မာမှုပြုနည်း စတာတွေပဲ အပ်ကြောင်းထပ်နေတော့ ဒီဘာသာရပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ခုအခါမှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိသင့်ပြီလို့ ယူဆပါတယ်။

ဘာသာပြန်လေ့လာမှုကို ဘာသာဗေဒနဲ့ တွဲစပ်ပြီး လုပ်ခဲ့တာက E.A Nida တို့ကစပြီး တွေ့ရပေမဲ့ တကယ့်သိပ္ပံနည်းကျ ဘာသာပြန်တဲ့ အတတ်ကိုတော့ သမ္မာကျမ်းစာ ပြန်ဆိုသူတို့ ခေတ်ကတည်းကပဲ စပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ဆီမှာလည်း နိသျှဘာသာပြန်ဆိုတဲ့ အတတ်ဟာ အဆင့်မြင့် ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သမ္မာကျမ်းစာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှာ Authorised Version ပြန်ဆိုတာ ခရစ်နှစ် ၁၆၁၁ က ဖြစ်ပေမဲ့ မြန်မာပိဋကတ်ကို ချောမွေ့စွာ ပြန်ဆိုမှုဟာ ဇာတ်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့ကနေ ကျော်အောင် အနိုင်နိုင် တတ်တာ ၁၈ ရာစု ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ တွေ့ရပါတယ်။

Continue reading

မြင့်သန်း – စစ်ခေတ် စာပေစိစစ်ရေးရဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရား ကင်းမဲ့မှု (၂)

 

၂၀၁၆၊ ဇူလိုင်လထုတ် နေခြည်ကျောင်း မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် ၂၊ တွင် ပါဝင်သော ဆရာမြင့်သန်း၏ ဆောင်းပါး ကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

ကာ (ဖ)ကာ နဲ့ ကမူးကို ဘာသာပြန်တော့လည်း ကေအင်အေ စာပေစိစစ်ရေးက ပိတ်တာ ခံရသေးတယ်။ ဒါတော့ အတော်ကို ဆန်းတယ်။ နမူနာပြရရင် ရာပြည့် ပုံနှိပ်တိုက်က ပထမအကြိမ်ထုတ်တဲ့ အလ်ဘတ်ကမူး ဝတ္ထုတိုတွေ ဘာသာပြန်ရာမှာ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခွင့်မပြုဘဲ ပိတ်ခံရတာရှိတယ်။ ဥပမာ – The Renegrade ဆိုတဲ့ ဝတ္ထု။ ဆိုးတာက ဒေါ်နယ်ဘာသ်လ်(မ) ရဲ့ The first thing the baby did Wrong ဆိုတဲ့ ဝတ္ထုကို ချယ်ရီမဂ္ဂဇင်း (မသပြေကိုင်နေတဲ့ အချိန်က) ပိတ်တယ်။ ဖြုတ် ခိုင်း တယ်။ ဒီထက်ပိုဆိုးတာက လူရွှန်ရဲ့ ဝတ္ထုတိုတွေအထဲ အရူးတစ်ယောက်ရဲ့မှတ်တမ်း ဆိုတဲ့ ဝတ္ထုကိုလည်း ပိတ်တယ်။ အပိတ်ခံရတဲ့ ဝတ္ထုတွေကို ကျွန်တော့်ဖာသာ ပြန်ဖတ်ကြည့်တယ်။ နိုင်ငံတော်ကို စော်ကားထားတာ ပါသလား။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေကို စော်ကားတာ၊ သရော်တာ ပါလား စသည်ဖြင့်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း မေးခွန်းထုတ်တယ်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဆင်ခြင်စဉ်းစား ကြည့်နိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာအတွင်းမှာတော့ အဖြေရှာမရဘူး။ အဖြေရှာမရဆို ဘာဆင် ခြေမှ မရှိဘဲ ပိတ်ချင်ပိတ်၊ ဖြုတ်ချင်ဖြုတ်လို့ရတဲ့ အာဏာဆိုတာက စာပေစိစစ်ရေးက အရာရှိမင်းတွေရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိနေ တာကိုး။

Continue reading

မြင့်သန်း – စစ်ခေတ် စာပေစိစစ်ရေးရဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရား ကင်းမဲ့မှု

 

မြ၂၀၁၆၊ ဇူလိုင်လထုတ် နေခြည်ကျောင်း မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် ၂၊ တွင် ပါဝင်သော ဆရာမြင့်သန်း၏ ဆောင်းပါး ကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

 

ခြုံပြောစတမ်းဆိုရင်တော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဟာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းတယ်ဆိုတာက စတာပဲ။ စာပေစိစစ်ရေးကတော့ အရင်ကတည်းက ရှိနှင့်နေခဲ့တာ။ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးလို့ တော်လှန်ရေးကောင်စီကနေ ဆိုရှည်လစ်အစိုးရဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ ဆိုရှယ်လစ်အခြေခံ ထိန်းကွပ်ကြပ်ညှပ်မှုတွေ ရှိလာတယ်။ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးပုံစံတွေ ပြောင်းလာတယ်။ စာပေစိစစ်ရေးမှာလည်း ဆိုရှည်လစ်မူတွေ အခြေခံနဲ့ထိန်းတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ စစ်ဘက်က လာတဲ့ လူတွေရဲ့ အမြော်အမြင်နည်းပါးမှုမှာ အခြေခံလို့ လက်ညှိုးညွှန်းရာ ရေဖြစ်စေတဲ့ မူအရ ထည့်ထားတာ တွေလည်း ပါတယ်။ ဒါပေတဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ခေတ် စာပေစိစစ်ရေးမှာ အကျိုးအကြောင်းမေးရင် ဖြေစရာ မူ ဆိုတာက ရှိသေးတယ်။ ဒီမူကို မကြေညက်ပေတဲ့လည်း ဆိုရှယ်လစ်မူအရရယ်လို့ ပြောစရာ ရှိသေးတယ်။ ပြစရာ ရှိသေးတယ်။ ဒီးယောင်ဝါးလုပ်တာမှန်သမျှကို ဆိုရှယ်လစ် ပုဒ်မ တပ်ပြီး မူ လုပ်လို့ ရသေးတယ်။ နောက်ပိုင်း စစ်ခေတ်တွေမှာတော့ မူဆိုတာ ရှိကောင်းရှိမယ်။ ဒါပေတဲ့ စာမူတစ်ပုဒ်ကို စာပေ စိစစ်ရေးက ဘာကြောင့် ဖြုတ်ခိုင်းတယ်ဆိုတာ မေးလို့ကို မရတော့ဘူး။ အဖြုတ်ခံရတဲ့ စာမူ တချို့ တောင်းပြီး ကျွန်တော် ဖတ်ကြည့်ဖူးတယ်။ စနစ်ကို၊ တိုင်းပြည်နဲ့ လူမျိုးကို၊ နိုင်ငံတော်ကို စော်ကားတာမျိုး မပါဘူး။ ဘာကြောင့် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခွင့် မပြုမှန်းတော့ စဉ်းစားကြည့်လို့ မရဘူး။ စာပေစိစစ်ရေးကို စောဒက တက်ရင် စာပေစိစစ်ရေးက စစ်ထောက်လှမ်းကို လက်တို့၊ စစ်ထောက်လှမ်းရေးက စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာကို ဆွဲ။ အပျင်းပြေ နားရင်း ရိုက်၊ နိုင်ငံရေးပုဒ်မတပ်။ ထောင်ချ။

ဒီလိုဖြစ်လာရတာကတော့ ကေအင်ကေ လို့ခေါ်တဲ့ ခင်ညွန့်ခေတ် မှာ အဆိုးဆိုးပါ။ ဒီအသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံပညာရှင်တစ်ဦးဆီက ရတာ။ သူ ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံစစ်ခေတ်ကို မျိုးတူစု ခွဲထားပုံပဲ။ ကျွန်တော် ဦးတည်တင်ပြချင်တာ ခင်ညွန့်ခေတ်စာပေစိစစ်ရေးပဲ။ (အဲဒီနောက် တောက်လျှောက်လို့ ပြောချင်ပြော)။ ကေအင်ကေ စာပေစီစစ်ရေး အစဉ်အလာကို စာပေစိစစ်ရေးရဲ့ နောက်ဆုံးနေ့အထိ ကျင့်သုံဂသွားခဲ့တာ ဖြစ်လို့ ကေအင်ကေ စာပေစိစစ်ရေးလို့ပဲ ယေဘုယျ သဘောနဲ့ သုံးစွဲလိုက်ရပါတယ်။

Continue reading

မြင့်သန်း – သူတို့ဆီက ကျွန်တော့်အတွေ့အကြုံ (အမှာစာ)

 

ဆရာသာထက်အောင်၏ သူတို့ဆီက ကျွန်တော့်အတွေ့အကြုံ စာအုပ်ပါ ဆရာမြင့်သန်း၏ အမှာစာကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

 

မြှားနတ်မောင်မဂ္ဂဇင်းကို ဒေါက်တာလွဏ်းဆွေ တည်းဖြတ်နေတုန်းက (ကို)သာထက်အောင်က သူတို့ဆီက ကျွန်တော့်အတွေ့ အကြုံကို စပြီးရေးတယ်ထင်တယ်။ ဖတ်ရတော့ ဆက်ပြီးရေးဖို့တိုက်တွန်းမိပါတယ်။ တိုက်တွန်းရတဲ့ အကြောင်းတွေထဲက တစ်ချက်က ဖတ်ရတဲ့လူတွေအကြားမှာ “ မိမိနဲ့ အခြားသူ” ဆိုတဲ့ သိမှုတစ်ခု ပေါ်လာစေချင်လို့ပဲ။ “ မိမိနဲ့ အခြားလူ” ဆိုတဲ့အမြင်၊ အသိဟာ လူတိုင်းမှာ ရှိသလိုလို ထင်ရပေတဲ့ လစ်ဟာနေတတ်တယ်။ မမြင်မိလို့ မသိကြတာမျိုးပဲ။ အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့ မြန်မာတွေကြားမှာ ( တခြားလူမျိုးတွေမှာလည်း ရှိတော့ ရှိတတ်ပါတယ်) ဖြစ်တတ်တယ်။ ဒီတော့ အမြင်၊ အသိဟာ မပီပြင်ဘူး။ “ မိမိနဲ့ အခြားသူ” ရယ်လို့ သီးခြားအနေအထားကို မမြင်ခင် မြန်မာအများစု လက်ခံထားတာက “သာခြင်း၊ ကောင်းခြင်း” စတဲ့ သီးခြားစံတွေမှာ အခြေတည်တဲ့ ဂုဏ်ရည်အခြေပြုအမြင်က စတတ်ကြတယ်။ ဒီတော့ တစ်ရပ်တစ်ကျေးဟာ ကိုယ့်အိမ်ကိုယ့်ရာထက် သာတဲ့အမြင် ဖြစ်သွားရော။ အဲဒီ တလွဲဆံပင်ကောင်း စံအမှားဆီက အခြေတည်တဲ့ အသိနဲ့ တစ်ရပ်တကျေးကို ကြည့်လိုက်တိုင်း သာယာလှပတဲ့ လောကကြီးတစ်ခုလို့ပဲ မြင်တတ်ကြတော့တယ်။

Continue reading

မြင့်သန်း – အယ်ဒီတာထံပေးစာ (ဂျူနီယာဝင်း၏ အဲလစ်)

 

၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလထုတ် ​ချင်းတွင်း မဂ္ဂဇင်း ​ပါ ဆရာမြင့်သန်း၏ အယ်ဒီတာထံ ပေးစာကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

 

​​ဆရာတာ ခင်ဗျား

ယနေ့မနက်စောစော စက်တင်ဘာ ချင်းတွင်း ရပါသည်။ အလွန်ဝမ်းသာကြည်နူးရပါသည်။ ထို့ကြော​င့်​​​ မနေနိုင်မထိုင်နိုင် ဤစာကို ရေးလိုက်ရပါသည်။

ချင်းတွင်းကို မာတိကာမကြည့်ဘဲ ဟိုလှန်ဒီလှန်လုပ်ရင်း ငယ်စဉ်က ကျွန်တော့်အကိုဝမ်းကွဲ ဖြစ်သူ ကိုမင်းထွတ်နှင့် ပုံတူကူးဆွဲသော ပုံကလေးတစ်ပုံ အမှတ်မထင်တွေ့လိုက်မိပါသည်။ Alice in Wonderland ထဲမှ ပုံကလေးဖြစ်ပါသည် ပြန်၍ လှန် ကြည့် လိုက်သော် ဂျုနီယာဝင်း၏ အဲလစ်နှင့်စပ်လျဉ်းသော အရေးအသား (အဲလစ်နှင့် ပတ်သက်သမျှ) တွေ့ရသဖြင့် ချက်ချင်းပင်ဖတ်မိပါသည်။ ကျွန်တော် “အလွန်” ဝမ်းသာမိပါသည်။ ဝမ်းသာရုံမဟုတ်ပါ ကျေးဇူးလည်းတင် ပီတိလည်းဖြစ်မိပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ရသည် မှာ ခင်ဗျားနှင့် ဘာသာပြန်သူတို့ကိုဖြစ်ပါသည်။ ရှင်းပါရစေ။

အဲလစ်မှာ ဘာသာစကားတိုင်းတွင် ဘာသာပြန်သင့်သော အရေးအသားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ပလေတို၏ ဒိုင်ယာလော့ကျမ်းများ ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မာ့(စ)၏ အရင်းကျမ်းကဲ့သို့လည်းကောင်း ၊ဘာသာပြန်သင့်သော (သို့မဟုတ် ဘာသာပြန်ရမည့်သို့တည်း မဟုတ် ဘာသာစကားဖလှယ်ကာ ထားရှိရန်လိုအပ်သည့်) စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်ပါသည်။ ကျွန်တော့်စိတ်ထဲတွင် အမြဲလိုပင် မြန်မာ ဘာသာ စာအားဖြင့် ရှိလျှင် ကောင်းလိမ့်မည်ဟု ထင်မှတ်ယုံကြည် လက်ခံထားပါသည်။ ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်မှာမူ ဘာသာ မပြန်ရဲပါ။ အချို့နေရာတွင် မြန်မာလိုပင်တွေးမကြ​​ည့်ရဲပါ။ ဘာသာစကား တည်ဆောက်ထားပုံ ကောင်းသဖြင့် ဖြစ်ပါသည်။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျုနီယာဝင်းကို အလွန့်အလွန် ချီးကျုးမိပါသည်။ ထိုသို့ချီးကျုးရခြင်းအထဲတွင် သူရေးထားသည့်ထဲတွင် ဖွင့်ဟဝန်ခံထားချက်များလည်း ပါသည်။ ဘာသာပြန်သည်ဆိုခြင်းမှာ ဤသည် ဤသို့ တာဝန်ရှိသည် ဆိုသည့်အပိုင်းမှာ ပေါ်လွင်လှသဖြင့် ယခု ချင်းတွင်းတွင် ဖော်ပြထားသော အရေးအသားကိုပင် အခြားသောမဂ္ဂဇင်းများတွင် ထပ်မံထည့်သွင်း ဖော်ပြလျှင် ဘာသာပြန်သူတို့အတွက် အကျိုးများမည်မှာ အမှန်ပင်ဟု ထင်သည်သာမက ယုံကြည်ပါသည်။ “ဘာသာပြန်ဆရာတစ်ယောက် ကြိုးစားခဲ့ရသမျှ” ဆိုသည်မှာ တကယ့်ကို အတွေ့အကြုံ၊ သိမြင်ခံစားနားလည်မှု စသည်တို့ဖြင့် ရေးသော အရေးအသားဖြစ်သည်ဟု ဖတ်၍ စာထက်ဝက်မကျိုးခင်မှာပင် သိနားလည်လက်ခံရမိပါသည်။

Continue reading

မြင့်သန်း – မလိမ်တတ်မညာတတ်တဲ့ လူတစ်ယောက် (အမှာစာ)

 

တရုတ်စာရေးဆရာကြီး လောဝ်ရှု၏ ဝတ္ထုတိုများကို ဆရာမြင့်သန်း ဘာသာပြန်ထားသော မလိမ်တတ်မညာတတ်တဲ့ လူတစ်ယောက် နှင့် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ပါ အမှာစာကို ကူးယူးဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

 

ဘာသာပြန်ခြင်းသည် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးသော အလားအလာရှိသည့် အရေးအသားတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ အခြားအခြားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကြောင်းများ ထည့်သွင်းမစဉ်းစား မဆွေးနွေးဘဲ သာမန်အကြောင်းအရာများကို ကျွန်တော် တင်ပြလိုပါသည်။ ပထမဆုံးသော အချက်မှာ ဘာသာပြန်ခြင်းသည် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်ကို မေ့လျော့ထား၍ မရပါ။ ပညာရပ်ဟူသော ယာယီအဆိုကို လွယ်ကူအောင် ဓာတုဗေဒဘာသာရပ် သို့မဟုတ် ဘာသာစကားဖြင့် ရှင်းပြလိုပါသည်။ ရေသည် ဟိုက်ဒြိုဂျင် နှစ်ဆ၊ အောက်ဆီဂျင် တစ်ဆ ဖြင့် ပေါင်းစည်ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု ဓာတုဗေဒပညာရှင်များက ဆိုပါသည်။ သို့ဖြစ်ရကား စေတနာထက်သန်စွာဖြင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင် လေးဆ ထည့်ပေးလိုက်ပြီး ပေါင်းစပ်စေသော် ရေမဖြစ်တော့ပါ။ အလားတူပင် ဘာသာပြန်ခြင်းသည် မူရင်းစာရေးဆရာထက် ဘာသာပြန်သူက စေတနာထက်သန်၍ မဖြစ်ပါ။ ကာလ၊ ဒေသ၊ ပယောက စသည့် အကြောင်းအကြောင်းကြောင့် မူရင်းစာရေးဆရာ၏ အရေးသအားကို ဘာသာပြန်သူက လျော့ပါးပစ်ရသည်များ ရှိသော်လည်း ထိုအပြုအမူမျိုးကို မလွှဲမရှောင်သာသည့် အခါမှသာ ပြုလေ့ရှိကြပါသည်။

ကျွန်တော်သည် ဘာသာပြန်ရန် မရည်ရွယ်သော်လည်း ဘာသာပြန်သည့်အလုပ်ကို လုပ်မိခဲ့ပါသည်။ ပထမဦးဆုံးသော ဆရာမှာ အဖေဖြစ်ပါသည်။ အဖေသည် ကျောင်းဆရာ၊ သတင်းစာ အယ်ဒီတာဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်း (ဆိုလိုသည်မှာ ဘာသာစကားတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ အလွှဲအပြောင်းပြုခြင်း) ကို စိတ်ဝင်စားသူ ဖြစ်ပါသည်။ လန်ဒန် ပါဠိအသင်းတော်များကို အိမ်တွင် အခမဲ့ထား၍ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းဂန်များကို ဘာသာပြန်စေခဲ့သူ ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ငယ်စဉ်က ကျွန်တော် ဘာသာပြန်သည်များကို ကြည့်ကာ မည်သည့် မည်သို့ ဖြစ်သင့်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့ပါသည်။ အဖေက ရှင်းပြသဖြင့် ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် မြန်မာမှုပြုခြင်းကို ကွဲကွဲပြားပြား သိရပါသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဟု ကျွန်တော် သေသေချာချာမသိသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းတွင် ဒဂုန်ရွှေမျှားကို အဖေက စံထားလေ့ရှိပြီး မြန်မာမှု ပြုခြင်းတွင် ဆရာကြီး သခင်ဘသောင်းနှင့် ရွှေဥဒေါင်းကို ညွှန်းလေ့ရှိပါသည်။

Continue reading

မြင့်သန်း – လှေကားထစ်လေးတွေ (အမှာစာ)

 

လှေကားထစ်ကလေးတွေ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ပါ ဆရာမြင့်သန်း၏ အမှာစာကို ကူးယူဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

 

တရုတ်စာရေးဆရာကြီး လော(ဝ)ရှဲက ‘ ဝတ္တုတိုရေးမယ်ဆိုရင်တော့ မင်းမှာရှိတာ အစွမ်းကုန်သာ ရေးပေရော့။ ဒီကမ္ဘာ ကြီးမှာ သိပ်မနိပ်တဲ့ ဝတ္တုရှည်တွေကို လူတွေက ခွင့်လွှတ်တယ်။ ဝတ္တုတိုနဲ့ကြရင် သိပ် သက်သက်ညှာညှာ မရှိကြဘူး’  လို့ ရေးဖူးတယ်။ ကျွန်တော်လက်ခံတယ်။ ယုံလည်း ယုံကြည်တယ်။ အစဦးကတော့ သိပ်သဘောမပေါက်ခဲ့ဘူး။ ဝတ္တုတိုတွေ အဖတ်များလာတော့ သဘောပေါက်ပြီး မြင်လာတယ်။ ဒီတော့လည်း ဝတ္တုတိုလေး တစ်ပုဒ်စ၊ နှစ်ပုဒ်စ ရေးလာတဲ့အခါ ကြိုး စားပြီး ကိုယ့်ဖက်ကနိုင်သလောက် အပြည့် ရေးကြည့်မိတယ်။ အယ်ဒီတာတစ်ယောက်နဲ့ ပြီးသွားတဲ့ အခါမှာတော့ မထောင်း တာပေတဲ့ အယ်ဒီတာ အဆင့်ဆင့်နဲ့တိုးလို့ စာလုံးအချို့ကို နားလည်လွဲရာက သုတ်သင်ခံရရင် ကြိုးစားထားတာ၊ ဒိုးပြားမရဘဲ၊ ပဂိုးအနားဆီမှာ၊ ဗလာပွဲနွှဲရင်း၊ ရင်ကွဲခဲ့ရတယ်ဆိုတာမျိုးနဲ့ တိုးရတာပါပဲ။

တကယ်တော့ ဘယ်သူ့ဝတ္တုတိုတွေပဲဖြစ်ဖြစ် ၊နေ့စဉ်ဘဝထဲက ထွက်လာတာချည်းပဲ။ မနေ့က နေ့စဉ်ဘဝ။ မနှစ်က..။ ဟိုး လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းနှစ်ရာက..။ နောင်လာမယ့် ခရစ်နှစ် ၃၅၀၀ က။ ရေးချင်တာကိုရေး နေ့စဉ်ဘဝကတော့ အခြေခံ တစ်ခုပဲ။ နေ့စဉ်ဘဝဟာ အခြေခံတစ်ခုဖြစ်ရတာ၊ရေးတဲ့လူက နေ့စဉ်ဘဝထဲကလူကိုး။ သူ့အရေးအသားထဲမှာ ကာလတရား တစ်ခု ခုကို သူက သတ်ဖြတ်ပစ်လို့ရသည့်တိုင်၊ သူကတော့ နေ့စဉ်ဘဝထဲက ထွက်မရဘူး။ ထွက်လို့ရဖို့ကတော့ သူသေ မှဖြစ်မယ်။ သေသွားရင်လည်း စာရေးနိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။ စပ်မိလို့တစ်ခါက သွားလေသူ ဆရာပါရဂူနဲ့ ပြော ကြည့်ဖူးတယ်။ သေပြီး၊ အေးအေး လူလူ စာထိုင်ရေးရရရင် ကောင်းမှာလို့။ ဆရာပါရဂူက ခဏကြာအောင် ဘာမှပြန် မပြောဘဲ စဉ်းစားနေပြီး “နေစမ်းပါဦးဗျ၊ အဲဒီကျရင် ဘာဘာသာစကားနဲ့ရေးမယ်လို့ ခင်ဗျား စဉ်းစားထားသလဲ”တဲ့။ အဲ့မှာတင် “သေပြီးမှ..”ဆိုတဲ့ စိတ်ကူးဟာ ပြတ်တိုတုံ၍၊ ဗုန်းဗုန်းမြေသို့ ကျလေသတည်း ဆိုတဲ့ဘဝ ရောက်သွားတော့တယ်။ ဒီတော့ မသေခင် ကိုယ်က ကာလနဲ့ဒေသကို ဘာသာစကားနဲ့ထိန်းချုပ်ကြည့်ရမှာပဲ။ ဒါဟာ ဝတ္တုတိုလို့အမျိုးအမည် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဖန်တီးစာရေး ခြင်းပဲလို့ ကျွန် တော် ထင်တယ်။

Continue reading

မြင့်သန်း – ဂူ (အမှာစာ)

 

နိုဘယ်ဆုရ ပေါ်တူဂီ စာရေးဆရာကြီး ဟိုဆေးဆရာမာဂို၏ ဝတ္ထုရှည် The Cave ကို ဘာသာပြန်ရေးသားသော ဆရာမြင့်သန်း၏ ဘာသာပြန်စာအုပ် ‘ဂူ’ မှ အမှာစာကို ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

 

ယခုမြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်လည်ရေးသားသော ဟိုဆေးဆရာမာဂို (Jose’ Saramago) ၏ ‘ဂူ’ (The Cave) မှာ ကျွန်တော် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ဖတ်ရှု ဖြစ်သော မျက်မှောက်ခေတ် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ မူရင်းမှာ ပေါ်တူဂီဘာသာစကားဖြင့် ရေး သားထားပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်မှာ ၂၀၀၂ ခုတွင် ထုတ်ဝေသည်ဟု အမှတ်အသားရှိခဲ့ပါသည်။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဖတ်ပြီးနောက် မြန်မာဘာသာစာဖြင့် ပြန်လည်ရေးသားလိုခဲ့သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ဘာသာပြန်ချင်သည်။ ရာပြည့်ဦးစိုးညွန့်နှင့် အခြားမိတ်ဆွေတစ်ဦး၊ နှစ်ဦးအား ပြောပြမိသည်။ ဦးစိုးညွန့်ကသာ ပြန်လေဗျာဟု အားပေးပြီး ကျန်လူများမှာ စိတ်မဝင်စား ကြပါ။ စိတ်မဝင်စားကြသည်မှာလည်း သူတို့၏ အပြစ်မဟုတ်။ ဆရာမာဂိုမှာ မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်နှင့် လှမ်းနေသေးသော စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်နေသောကြောင့်ပင်။ သို့သော် ဆရာမာဂိုမှာ နိုဘယ်ဆိုရ စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရာပြည့်ဦးစိုးညွန့်က အချိန်ပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဤစာအုပ်ဖြစ်ပေါ်လာရသည် ဖြစ်လေရာ ကျေးဇူးတင်ရန်ရှိသည်မှာ သူ့ကိုသာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်တော်ကမူ လုပ်သင့်သောအလုပ်တစ်ခုကို လုပ်ခြင်း ဟု သာ မှတ်ယူပါသည်။

ကနေ့ကမ္ဘာကြီးထဲမှ အရေးအသားများကို မြန်မာစာအခြေခံဖြင့် ဖတ်ရှုစေချင်သော ဆန္ဒတစ်ခု ကျွန်တော့်တွင် ရှိပါသည်။ အကြောင်းမှာ မနြ်မာဘာသာစာ အခြေခံဖြင့် ဖတ်ရှုသူများတွင် အခြားဘာသာစကား/ ဘာသာစာ အခြေခံ ရေးသားဖော်ထုတ်မှုများနှင့် လှမ်းနေသည်ကို သတိထားမိသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သို့ရာတွင် စာအုပ် အရောင်းအဝယ်ကျ နေသော ကာလကြီးတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေသူအား ဒုက္ခရောက် သလိုလည်း မဖြစ်စေချင်။ ဆရာမာဂို၏ဂူမှာ အထိုက်အလျောက် ရှည်သဖြင့် ရာပြည့်ဦးစိုးညွန့်အား အကျိုးအကြောင်း ပြောရသည်။ သူက ရှည်ပေစေ၊ မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ် ဖတ်ရစေချင်သည် ဟု သူ့ဆန္ဒပြောသဖြင့် ဤစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေရုံသာမက ထိုဆန္ဒရှိနေခဲ့ခြင်းအတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ရပေမည်။

Continue reading